Drewno to surowiec bardzo podatny na zewnętrzne działania osłabiające jego konstrukcję. Ponad 5000 szkodników może zaatakować budowę i przyczynić się do rozkładu materiału. Niezbędna jest pielęgnacja aby nie dopuścić do ataku grzybów i owadów. Najważniejszym środkiem zapobiegawczym jest impregnacja drewna budowlanego. Konstrukcja budowlana zaatakowana przez szkodniki traci swoje właściwości i trwałość. Budowa postawiona na chorym drewnie jest niebezpieczna i nie nadaje się do zamieszkiwania. Na rynku posiadamy wiele środków owadobójczych, które można stosować zarówno na zewnątrz jak i na wewnętrzne części domu.

Głęboko wnikają w konstrukcję nadając witalności materiałowi. Mamy różne sposoby nakładania preparatów, między innymi natrysk, malowanie oraz kąpiel. Najlepszą metodą jest impregnacja ciśnieniowo-próżniowa, gdyż preparat ma szanse wniknąć bardzo głęboko do środka drewna. Impregnaty możemy dostać w wersji bezbarwnej oraz z dodatkiem farby. Impregnacja drewna jest niezbędna aby czuć się bezpiecznie we własnym kącie. Dzięki temu konstrukcje wytrzymają o dziesiątki lat więcej. Jeżeli właściciel nie zadba odpowiednio o budowlane drewno, może liczyć się z wieloma naprawami w najbliższym czasie.

Wilgotność drewna a skuteczność impregnacji

Bezpośrednio po ścięciu, drzewo posiada ponad 35% wilgotności w swoim składzie, jeżeli wyschnie na otwartej przestrzeni posiada około 15-20% (najlepszy stan wilgotności) ,a przechowywane w suchych pomieszczeniach, osiągają jedynie 8-13%, przy czym drewno pęka i nie nadaje się do obróbki. Zmienne warunki wilgotności mogą prowadzić do degradacji drewna. Taki stan przyciąga szkodniki, a w mniejszych szczelinach postają grzyby i pleśń. Podczas impregnacji ważnym jest aby drewno było w dobrym stanie.

O skuteczności decyduje przede wszystkim skład środka jakiego użyjemy na nasz materiał, metoda jaką wykorzystamy, a także wilgotność. W metodzie próżniowo – ciśnieniowej wilgotność drewna działa bardzo niekorzystnie i nie sprzyja w impregnacji, zadziała tylko jeżeli drewno ma ją poniżej punktu nasycenia włókien (około 30%). A wszystko dlatego, że pierwszym punktem tego sposobu wykonania jest „opróżnienie” komórek włókien drewna z powietrza, w czym wilgoć przeszkadza.

Natomiast w metodzie kąpieli zanurzeniowej, wilgotność powyżej punktu nasycenia włókien jest bardzo dobra i pozwala na wniknięcie preparatu głęboko w materiał. Wilgotność drewna a skuteczność impregnacji, pokrywają się w dużej mierze. Jeżeli dobrze zakonserwować nasz materiał budowlany musimy znać skład i właściwości danego gatunku drzewa.

Podstawowe preparaty impregnacyjne

Na polskim i zagranicznym rynku roi się od roztworów przeciwko degradacji drewna. Podstawowe preparaty impregnacyjne dzielą się na kilka rodzajów ze względu na funkcję jaką wykonują. Jednofunkcyjne , jak sama nazwa wskazuje potrzebne w jednym, konkretnym celu, np. aby usunąć zagrożenie biologiczne – grzyby, glony i pleśnie. W swoim składzie zawierają biocydy. Inne mieszanki jednofunkcyjne zapewniają ochronę przed wznieceniem ognia. Jeżeli dojdzie do pożaru, drewno nie pali się a zwęgla od wpływem temperatury.

Posiadające w swoim składzie żywice preparaty chronią przed przeciekami wody i zwane są wodochronnymi. Impregnacyjne preparaty stosuje się także doraźnie, gdy drewno jest już zainfekowane grzybami i zaatakowane szkodnikami. Aby nie rozprzestrzeniała się choroba drewna stosujemy impregnaty lecznicze. Wszystkie wymienione mieszanki mogą łączyć się w dwu- i trójfunkcyjne, zwalczające podstawowe grupy zagrożeń. Dawniej były stosowane impregnaty zawierające sól, oleje lub żywicę. Dziś prawie nie stosuje się środków rozpuszczalnikowych ani olejowych ze względu na ich toksyczne działanie. Nowoczesne impregnaty jako rozpuszczalnik używają wodę. Preparaty dzielimy na niewymywane(trwale łączą się z drewnem) i wymywane (może zostać po pewnym czasie wypłukany).

Metoda zanurzeniowa

Jedyny sposób, w którym wilgotność sprzyja impregnacji i wzmacnia drewno. Metoda zanurzeniowa jest zwana również „kąpielą”, nie bez powodu. Drewno podczas tego procesu zanurzamy w roztworze impregnatu. Istnieją trzy rodzaje kąpieli: zimna, w której drewno jest poddawane zanurzeniu w temperaturze otoczenia; gorące – w temperaturze około 50-60°C oraz gorąco-zimne. Ostatnia wymieniona metoda, wygląda jak hartowanie drewna. Polega na zanurzaniu w gorącym roztworze materiału i szybkie przeniesienie go do chłodniejszego pojemnika z preparatem.

Dzięki temu drewno wchłania intensywniej impregnat. Metodę tą można także skwalifikować na długie i krótkotrwałe kąpiele. Powłoki wytwarzane metodą zanurzeniową charakteryzują się dobrą odpornością na korozję i utlenianie w podwyższonej temperaturze i złych warunkach atmosferycznych. Pamiętać trzeba aby rygorystycznie przestrzegać zaleceń producenta i jego wytycznych, jeżeli tego nie zrobimy bardzo możliwe, że drewno zostanie źle zimpregnowane, wtedy nie nadaje się do użytku i szybko zostanie zniszczone. W procesie zanurzenia środkiem, który się stosuje jest Dekolit E. Działa on owado- i grzybobójczo. Należy go stosować zgodnie instrukcją.

Manualne sposoby impregnacji

Czy są jakiekolwiek alternatywy dające w 100% taki sam efekt jak impregnacja próżniowo-ciśnieniowa? Czy jest to opłacalne dla właściciela lub inwestora budowy? Postaramy odpowiedzieć na pytania czy manualne sposoby impregnacji wyjdą nam taniej od zainwestowania w profesjonalną metodę. Obecnie posiadamy na rynku dużo metod manualnych (kąpiele „drewna”, natrysk, malowanie), które możemy samemu zastosować bez ingerencji osób i firm trzecich. Aby drewno było dobrze impregnowane musimy zastosować bardzo dużo środków przeznaczonych do alternatywnych sposobów.

Wymaga to ogromnej wiedzy i ścisłego przestrzegania zaleceń producenta. W warunkach typowo polowych, przy odpowiedniej pogodzie i wilgotności drewna około 25%, proces zanurzenia czy natryskiwania kawałka konstrukcji może trwać około 3-5 godzin. Zdarza się także, że impregnaty stosowane na takich budowach są z grupy zmywalnych. Pogoda jest zmienna i po paru większych zachmurzeniach drewno zaatakuje pleśń, grzyb i szkodniki. Koszty zanurzenia czy innych manualnych sposobów konserwacji to około 60% ceny impregnacji próżniowo-ciśnieniowej, której proces przebiega pod ścisłym okiem specjalistów. Manualne sposoby, jak najbardziej można stosować, lecz liczmy się z tym, że nie będzie to trwała ochrona.

Impregnacja natryskowa

Najmniej skuteczna metoda konserwacji drewna budowlanego. Jednocześnie najtańsza i najłatwiejsza w użyciu. Dzięki niej właściciel budynku nie potrzebuje specjalnych maszyn i drogich preparatów aby zadbać o materiał. Najlepiej stosować ją jako „dodatek” . Jeżeli użyjemy jej jako podstawową i główną impregnację, może nie dostać się w najgłębsze zakamarki, złączniki i zaciosy. Jako narzędzie do natryskiwania, możemy użyć np. zbiornika z pompą do opryskiwania drzew.

Metodą tą utwardzimy drewno na jedyne 5 mm. Aby sposób ten był skuteczny trzeba przestrzegać ściśle zaleceń producenta preparatu. Powszechnie uważane jest ze spryskanie lub pomalowanie powierzchni 2-3 razy wystarczy aby ochronić drewno. Najlepiej jednak tę czynność wykonać 5-6 krotnie, wtedy impregnat już się nie wypłucze a trwale przylgnie do naszej konstrukcji. Impregnacja natryskowa jest potrzebna, lecz najlepiej stosować ją już na zimpregnowanym trwalszą metodą (kąpiel, metoda próżniowo-ciśnieniowa) drewnie.

Zapewni to nam bezpieczeństwo i wieloletnie użytkowanie konstrukcji. Ominą nas niepotrzebne problemy spowodowane przeciekaniem, grzybami i innymi zagrożeniami biologicznymi.

Metoda próżniowo-ciśnieniowa

Metoda próżniowo- ciśnieniowa jest coraz bardziej popularna w Polsce jak i na świecie. Opatentowana została przez J. Bethell’a w 1838 roku. Drewno impregnowane tą metodą znajduje coraz więcej zastosowań. Najczęściej wykorzystywane jest w budownictwie jako fundamenty oraz wykorzystywane jako elementy budownicze. Cały sposób wykonania sprowadza się do aplikacji specjalnych impregnatów, które swoimi właściwościami wnika bardzo głęboko w drewno (o wiele głębiej niż w przypadku innych metod). Niektórzy twierdzą że przenika całkowicie materiał, nie jest to jednak prawdą chyba, że materiał ma bardzo mały przekrój.

Część wewnętrzna, zwana także twardzielową nie poddaje się impregnacji. Pierwsza faza nazywa się „próżnią początkową” – usuwa z drewna powietrze i trwa od 30-stu do 60 minut. Następnie wprowadzana jest ciecz impregnacyjna do autoklawu, po czym wtłaczany jest roztwór do naszego drewna i podnoszone jest ciśnienie do około 1MPa. Czas ostatniej fazy zależy od przekroju drewna i jego gatunku, może trwać od 90 do 180 minut. Po tym czasie następuje odprowadzenie cieczy do zbiornika magazynowego, a drewno w próżni zostaje osuszone z nadmiaru roztworu. Przy końcowym etapie opróżnia się cylinder impregnacyjny z resztek drewna.

Malowanie ropą z olejem sposób stary, ale działa!

Metoda stosowana przez naszych dziadków, ojców ,a teraz i nasza. Malowanie ropą z olejem sposób stary, ale działa! Wiele osób zamiast wydawać pieniądze na drogie preparaty impregnacyjne i drewnochrony , maluje ogrodzenia, meble zmieszaną ropą naftową z olejem. Często możemy zauważyć ten sposób ochrony na starych działkach, które dzięki mieszance wytrzymują latami pomimo ciągłego kontaktu z grzybami, pleśniami i szkodnikami. Początkowo świeżo pomalowane drewno może wydawać niemiły zapach ze względu na skład domowej roboty preparatu, po wyschnięciu nie działa negatywnie na nasze zdrowie, jest bezwonna.

Według niektórych opinii kolor nie jest za ładny (podchodzący pod czerń), a olej uwydatnia kształt słojów na drewnie . Aby elementy konstrukcji, które mają styczność z ziemią były trwałe i nie uległy degradacji przez kontakt z gruntem, trzeba je mocniej pomalować niż wystająca budowa znad gruntu. Tak zakonserwowane drewno utrzyma się nawet kilkanaście lat odstraszając owady i grzyby. UWAGA! Pamiętajmy, że według prawa polskiego nie możemy używać starego oleju samochodowego w celach konserwacji , gdyż zalicza się on do odpadów niebezpiecznych! Stosując go łamiesz prawo (ustawa o odpadach niebezpiecznych).